1. การจัดตั้งเทศบาลเมืองสมุทรสงคราม

เทศบาลเมืองสมุทรสงคราม จัดตั้งขึ้นโดยพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองสมุทรสงคราม  จังหวัดสมุทรสงคราม พุทธศักราช 2479  ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษา  เล่ม 53 หน้า 837 เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2479  และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 28 พฤศจิกายน 2479  โดยมีพื้นที่เริ่มการจัดตั้งประมาณ 3 ตารางกิโลเมตร ซึ่งมีการกำหนดเขตเทศบาลเมืองสมุทรสงครามไว้ดังนี้

ด้านเหนือ   

ตั้งแต่หลักเขตหมายเลขที่ 1 ซึ่งตั้งอยู่ที่ปากคลองลัดจวนฝั่งตะวันออก เลียบไปตามริมคลองลัดจวนฝั่งตะวันออกไปทางทิศเหนือ เลี้ยวตามลำคลองแม่กลองและเลียบริมฝั่งใต้ของคลองแม่กลองไปทางทิศตะวันออก จดหลักเขตหมายเลขที่ 2 ที่หัวเลี้ยวของคลองแม่กลองตรงข้ามกับปากคลองบางประจัน จากหลักเขตหมายเลขที่ 2 ข้ามคลองแม่กลองไปทางฝั่งตะวันออก จดหลักเขตหมายเลขที่ 3 ที่ปากคลองบางประจันฝั่งใต้

จากหลักเขตหมายเลขที่ 3 เลียบไปตามริมคลองบางประจันฝั่งตะวันออก ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ มีระยะทางยาว 180 เมตร จดหลักเขตหมายเลขที่ 4

ด้านตะวันออก

จากหลักเขตหมายเลขที่ 4 ขนานกับคลองแม่กลองไปทางทิศใต้ และห่างจากคลองแม่กลอง 480 เมตร จดหลักเขตหมายเลขที่ 5 ที่เส้นเขตนี้ตัดกับคลองกระซ้า

ด้านใต้

จากหลักเขตหมายเลขที่ 5 เลียบริมคลองบางกระซ้า ฝั่งเหนือ ไปทางทิศตะวันตกจดหลักเขตหมายเลขที่ 6 ที่ปากคลองบางกระซ้าบรรจบลำน้ำแม่กลอง

จากหลักเขตหมายเลขที่ 6 ข้ามแม่น้ำแม่กลองไปทางฝั่งตะวันตกจดหลักเขตหมายเลขที่ 7 ที่ปากคูฝั่งเหนือแยกกับแม่น้ำมุมเขตที่ดินของนางเชี้ย

จากหลักเขตหมายเลขที่ 7 เลียบริมคูฝั่งเหนือข้างที่ดินของนางเชี้ยไปจดหลักเขตหมายเลขที่ 8 ที่เส้นเขตซึ่งขนานกับแม่กลองมาตัดกับคูและเส้นขนานนี้ ห่างริมน้ำแม่กลองระยะ 200 เมตร

ด้านตะวันตก

จากหลักเขตหมายเลขที่ 8 ขนานกับแม่น้ำแม่กลองไปทางทิศเหนือ และห่างจาก  ริมแม่น้ำแม่กลองไปทางทิศเหนือ และห่างจากริมแม่น้ำแม่กลองระยะ 200 เมตร ไปจดหลักเขตหมายเลขที่ 9 ที่เส้นขนานนี้ตัดกับคูริมเขตด้านทิศเหนือของวัดพวงมาลัยฝั่งตะวันออก

จากหลักเขตหมายเลขที่ 9 เลียบไปตามริมคูวัดพวงมาลัยฝั่งตะวันออกไปจดหลักเขตหมายเลขที่ 10 ที่ปากคูนี้

จากหลักเขตหมายเลขที่ 10 ข้ามแม่น้ำแม่กลองไปทางฝั่งเหนือ บรรจบหลักเขตหมายเลขที่ 1 ดั่งปรากฏบนแผนผังท้ายพระราชกฤษฎีกานี้

ตามเส้นแนวเขตตั้งกำหนดไว้ในวรรคก่อน ให้มีหลักย่อยปักไว้เป็นระยะเพื่อแสดงแนวเขตด้วยตามควร

การเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองสมุทรสงคราม

 เทศบาลเมืองสมุทรสงครามได้มีการเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาล ตามพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมือสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม พ.ศ. 2508 ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 82 ตอนที่ 96 เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2508 และมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 10 พฤศจิกายน 2508 ทำให้มีพื้นที่รวมทั้งสิ้น 8 ตารางกิโลเมตร โดยมีการกำหนดเขตเทศบาลเมืองสมุทรสงครามไว้ดังนี้

ด้านเหนือ

ตั้งแต่หลักเขตที่ 1 ซึ่งตั้งอยู่ริมคลองแม่กลองฝั่งใต้ ตรงปากคลองลัดจวนฝั่งตะวันออกเส้นเขตเลียบตามริมคลองแม่กลองฝั่งใต้ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ถึงหลักเขตที่ 2 ซึ่งตั้งอยู่ริมทางหลวงแผ่นดินสายบางแพ-สมุทรสงคราม ฟากเหนือตรงเชิงสะพานข้ามคลองแม่กลอง

จากหลักเขตที่ 2 เป็นเส้นตรงไปทางทิศตะวันออก ถึงหลักเขตที่ 3 ซึ่งตั้งอยู่ปากคลองบางประจันต์ฝั่งตะวันออก

จากหลักเขตที่ 3 เลียบตามริมคลองบางประจันต์ฝั่งตะวันออก ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือถึงหลักเขตที่ 4 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากปากคลองแม่กลองบางประจันต์ 880 เมตร

จากหลักเขตที่ 4 เป็นเส้นตรงไปทางทิศตะวันออก ถึงหลักเขตที่ 5 ซึ่งตั้งอยู่ริมทางหลวงจังหวัดสายสมุทรสงคราม-สมุทรสาคร ฟากตะวันออกตรง กม. 1.640

จากหลักเขตที่ 5 เป็นเส้นตรงไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ถึงหลักเขตที่ 6 ซึ่งตั้งอยู่ริมทางรถไฟตรง กม.32.320

ด้านตะวันออก
จากหลักเขตที่ 6 เลียบตามริมทางรถไฟไปทางทิศใต้ ถึงหลักเขตที่ 7 ซึ่งตั้งอยู่ตรง กม. 32.640

จากหลักเขตที่ 7 เป็นเส้นตรงทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ถึงหลักเขตที่ 8 ซึ่งตั้งอยู่ริมคลองบางแก้ว ฝั่งตะวันออก ห่างจากทางรถไฟตรง กม.32.940 ตามแนวเส้นตั้งฉาก 400 เมตร
จากหลักเขตที่ 8 เป็นเส้นตรงไปทางทิศใต้ ถึงหลักเขตที่ 9 ซึ่งตั้งอยู่ริมคลองลัดประทับฝั่งตะวันตก

จากหลักเขตที่ 9 เป็นเส้นตรงไปทางทิศใต้ถึงหลักเขตที่ 10 ซึ่งตั้งอยู่ริมคลองลัดประทับฝั่งตะวันตกห่างจากริมแม่น้ำแม่กลองฝั่งตะวันออก 1.400 เมตร

จากหลักเขตที่ 10 เลียบตามริมคลองลัดประทับฝั่งตะวันตกและคลองบางจะเกร็งฝั่งตะวันตกไปทางทิศใต้ ถึงหลักเขตที่ 11 ซึ่งตั้งอยู่ปากคลองบางจะเกร็งฝั่งตะวันตก

ด้านทิศใต้

จากหลักเขตที่ 11 เลียบตามริมแม่น้ำแม่กลองฝั่งตะวันออกไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือถึงหลักเขตที่ 12 ซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำแม่กลองฝั่งตะวันออก ห่างจากปากคลองบางจะเกร็งฝั่งตะวันตก 350 เมตร

จากหลักเขตที่ 12 เป็นเส้นตรงไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ถึงหลักเขตที่ 13 ซึ่งตั้งอยู่ปากคลองมาบลัดฝั่งเหนือ

จากหลักเขตที่ 13 เลียบตามริมคลองมาบลัดฝั่งเหนือไปทางทิศตะวันตก ถึงหลักเขตที่ 14 ซึ่งตั้งอยู่ตรงข้ามปากคลองยายหลงฝั่งตะวันตก

ด้านทิศตะวันตก

จากหลักเขตที่ 14 เป็นเส้นตรงางทิศเหนือ ผ่านทางหลวงจังหวัดสายปากท่อ – สมุทรสงคราม ตรง กม. 1.480 ถึงหลักเขตที่ 15 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากศูนย์กลางทางหลวงจังหวัด สายปากท่อ – สมุทรสงคราม ตามแนวเส้นตั้งฉาก 200 เมตร

จากหลักเขตที่ 15 เป็นเส้นโค้งขนานไปกับทางหลวงจังหวัดสายปากท่อ – สมุทรสงคราม ไปทางทิศเหนือ ถึงหลักเขตที่ 16 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากศูนย์กลางทางหลวงจังหวัด สายปากท่อ – สมุทรสงคราม ตรง กม.0.640 ตามแนวเส้นตั้งฉาก 200 เมตร

จากหลักเขตที่ 16 เป็นเส้นตรงไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ถึงหลักเขตที่ 17 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากริมแม่น้ำแม่กลองฝั่งตะวันตก ตรงมุมเขตวัดพวงมาลัยด้านตะวันตก ตามแนวเส้นตั้งฉาก 500 เมตร

จากหลักเขตที่ 17 เป็นเส้นตรงไปทางทิศเหนือ ถึงหลักเขตที่ 18 ซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำแม่กลองฝั่งตะวันตกตรงมุมเขตวัดพวงมาลัยด้านตะวันตก

จากหลักเขตที่ 18 เป็นเส้นตรงไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ถึงหลักเขตที่ 19 ซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำแม่กลองฝั่งตะวันออก ตรงปากคลองลัดจวนฝั่งตะวันออก

จากหลักเขตที่ 19 เลียบตามริมคลองลัดจวนฝั่งตะวันออกไปทางทิศเหนือบรรจบหลักเขตที่ 1 

2.                   สภาพทั่วไปของเทศบาลเมืองสมุทรสงคราม

ลักษณะที่ตั้ง

เทศบาลเมืองสมุทรสงครามตั้งอยู่บริเวณใกล้กับชายทะเลปากอ่าวแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคกลางตอนล่างที่เป็นเส้นทางผ่านในการลงสู่ภาคใต้ โดยอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานคร เป็นระยะทางประมาณ 63 กิโลเมตร  ตามเส้นทางถนนธนบุรี-ปากท่อ หรือถนนพระราม 2

ลักษณะภูมิประเทศ

เทศบาลเมืองสมุทรสงครามมีพื้นที่ 8 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 5,000 ไร่ มีสภาพเป็นที่ราบลุ่ม มีแม่น้ำแม่กลองไหลผ่านกลางเขตเทศบาล โดยแม่น้ำแม่กลองเริ่มต้นจากจังหวัดกาญจนบุรี ผ่านจังหวัดราชบุรีและไหลลงสู่อ่าวไทยบริเวณปากอ่าวแม่กลอง จังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งบริเวณนี้มีสภาพเป็นพื้นที่ป่าชายเลน ที่มีความอุดมสมบูรณ์เป็นแหล่งอาหารที่สำคัญ เนื่องจาก   มีการทำการประมงน้ำกร่อย ประมงชายฝั่งทะเล  รวมทั้งการทำนาเกลือ และนากุ้ง  บริเวณพื้นที่ชายฝั่งเป็นจำนวนมาก

อาณาเขต

เทศบาลเมืองสมุทรสงคราม มีอาณาเขตติดต่อกับท้องถิ่นใกล้เคียง ดังนี้

                       ทิศเหนือ                  ติดต่อกับ               ตำบลท้ายหาด  , บ้านปรก  และ ลาดใหญ่
                       ทิศใต้                      ติดต่อกับ                ตำบลบางจะเกร็ง  และตำบลแหลมใหญ่
                       ทิศตะวันออก          ติดต่อกับ                ตำบลบางแก้ว  และตำบลบางจะเกร็ง
                       ทิศตะวันตก             ติดต่อกับ                ตำบลแหลมใหญ่  และตำบลท้ายหาด

            เขตการปกครอง

                เทศบาลเมืองสมุทรสงคราม มีเขตการปกครองจำนวน 1 ตำบล คือ ตำบลแม่กลอง

เนื่องจากเทศบาลเมืองสมุทรสงครามเป็นเมืองที่ตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งทะเล จึงได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ทำให้มีความชุ่มชื้นอยู่เสมอ ส่งผลให้ฤดูหนาวอากาศไม่หนาวจัด    ฤดูร้อนไม่ร้อนจัด โดยแบ่งออกเป็น 3 ฤดูกาล ดังนี้

                     ฤดูฝน     เริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคมไปจนถึงเดือนตุลาคม จะมีฝนตกหนักในเดือนกันยายน

                     ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน ถึงเดือนมกราคม เนื่องจากอยู่ใกล้ทะเลจึงทำให้อากาศไม่หนาวจัด และจะมีช่วงระยะเวลาของฤดูหนาวเพียงช่วงระยะเวลาสั้น

                     ฤดูร้อน    เริ่มตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ ถึงเดือนเมษายน จะมีอุณหภูมิไม่สูงมากนัก และอากาศจะไม่ร้อนจัด จะมีอากาศชุ่มชื้นอยู่ตลอดเวลา

                ลักษณะการประกอบอาชีพของประชากร

                พื้นที่เขตเทศบาลเมืองสมุทรสงคราม เป็นพื้นที่ศูนย์กลางความเจริญในทุกๆ ด้าน และเป็นศูนย์กลางการค้าของจังหวัดสมุทรสงคราม ทำให้ประชาชนมีทางในการประกอบอาชีพที่หลากหลาย ได้แก่ ข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ พนักงานองค์กรเอกชน ผู้ประกอบการค้า ผู้ประกอบการธุรกิจส่วนตัว รวมทั้งอาชีพรับจ้างใช้แรงงานทั่วไป

                ลักษณะชุมชนในท้องถิ่น

                ชุมชนในเขตเทศบาลเมืองสมุทรสงคราม เป็นชุมชนที่จัดตั้งขึ้นตามนโยบายของกรมการปกครอง(เดิม) กำหนดให้เทศบาลฯ ส่งเสริมให้ประชาชนในเขตเทศบาลฯ ซึ่งเป็นชุมชนเมืองได้มีการรวมกลุ่มเพื่อร่วมกันคิดร่วมกันทำ ร่วมกันแก้ไขปัญหาของกลุ่มในรูปแบบของชุมชนย่อย             ซึ่งอาจแบ่งตามสภาพพื้นที่หรือการรวมกลุ่มตามสังคม โดยจัดให้มีแกนนำชุมชนในรูปแบบของชุมชนย่อย โดยคัดเลือกจากประชาชนในชุมชน ประกอบด้วย ประธาน รองประธาน เลขาฯ และคณะกรรมการชุมชนฝ่ายต่างๆ ซึ่งคณะกรรมการชุมชนนอกจากจะมีบทบาทเป็นผู้นำ และแกนกลางในการพัฒนาชุมชนแล้ว ยังมีบทบาทในการที่จะเป็นแกนนำในการร่วมคิดร่วมทำ ร่วมแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นในชุมชน รวมถึงเสนอแผนงาน/โครงการ ในกรณีที่การแก้ไขปัญหานั้นต้องการความช่วยเหลือสนับสนุนจากเทศบาล